• Đột tử

  • image-detail
  • Đột tử ai cũng hiểu là chết đột ngột, chết không có dấu hiệu báo trước, chết không theo trình tự “ sinh lão bệnh tử”, “bất đắc kỳ tử”, cần phân biệt chết do tai nạn trực tiếp từ bên ngoài.

    Trong y học người ta dùng rất nhiều cụm từ như hội chứng đột tử (HCĐT)không trông đợi (sudden unexpected death syndrome ); HCĐT người lớn, HCĐT trẻ em, HCĐT ban đêm, Hội chứng Brugada, chết trên gường (bed death), HCĐT không giải thích được (unexplained).Càng nhiều tên gọi, chứng tỏ càng rối về nguyên nhân sâu xa.

    Đọc báo thấy cầu thủ chết tại sân tập, đang chơi tenis rồi ngã trên ghế đá ra đi, hôm qua còn gặp tay bắt mặt mừng, chiều hôm sau nghe tin chết tại nhà sau bữa cơm trưa cùng vợ, từ nước ngoài về chưa kịp đến nhà, đã đột tử tại khách sạn …

    Phần lớn đột tử không có dấu hiệu, triệu chứng báo trước. Làm thế nào để biết ai là người “đươc nghi” sẽ đôt tử.

    Nghiên cứu trên giải phẫu tử thi, cho hay 50% đột tử do tim, tuổi 1 – 13 có 1/5 trường hớp đột tử do tim, từ 14 – 21 tuổi chiếm 30 % , tuổi trung niên đến già đột tử do tim chiếm trên 80% .Riêng hội chứng Brugada, mang tính di truyền xuất hiện trong anh em ruột , ghi nhận do bất thường trên điện tim, với QT kéo dài được phát hiện sớm khi còn trẻ. Đột tử do tim 80% có nguyên nhân xơ vữa mạch vành, 10 – 15% do cơ tim, 5 – 10% do nguyên nhân khác ở tim. 20% – 30% trường hợp nhồi máu cơ tim mới (trong vòng 12 – 18 tháng) có khả năng đột tử.

    Đột tử ở trẻ em phức tạp, khó nghiên cứu hơn nhiều. Từ sau sanh đến 6 tháng đỉnh cao của đột tử trẻ em. Sáng dây mẹ phát hiện, bé úp mặt vào gối ra đi , để con trong củi lo làm bếp, lúc sau trở lai thăm, phát hiện bé đã chết (cot death)…ở trẻ em, sức khỏe sau sanh liện quan đến sức khỏe mẹ từ khi còn là phôi thai đến những ngày tháng sau sanh.

    Thống kê của CDC (centers for disease and prevention) năm 2013 tai Mỹ , HCĐT ở trẻ em không mong đợi (SUID) như sau: 45% HCĐT ở trẻ em (1500 trường hợp), 31% không rõ lý do, 24% chết do ngộp,nghẹt thở. Từ 1990 – 2010, HCĐT ở trẻ em giảm nhẹ, chết không lý do không thay đổi và chết do ngộp , nghẹt thở có khuynh hướng tăng

    Biết ai là người “được nghi” sẽ đột tử.

    Ở người trưởng thành, dự đoán khả năng đột tử có thể xuất hiện khi mắc phải.

    Bệnh Xơ vữa mach vành : ở người huyết áp cao, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường

    Bệnh phì đại cơ tim

    Rối loạn nhịp tim

    Sử dụng cocaine, ma túy các loại

    Nhiễm độc hóa chất cấm trong thực phẩm

    Ở trẻ em, đươc sinh ra từ người me.

    Nghiện cocaine, ma túy các loại

    Hút thuốc lá

    Nhiễm độc hóa chất cấm trong thực phẩm

    Ở trẻ em.

    Sanh thiếu tháng

    Không bú sữa mẹ

    Suy dinh dưỡng

    Vi khi hậu : quá lạnh, quá nóng, không khí ô nhiễm nhất là khói thuốc lá từ cha mẹ

    Bệnh đường hô hấp, bệnh bẩm sinh tim mạch, hay ộc sữa, ộc thức ăn

    Ngủ nằm úp, nằm nghiên. Lưu ý gối, quần áo,khăn đắp, ngủ ngậm núm vú.

    Trường hợp có rối loan nhịp tim, một số truờng hợp mang máy tạo nhịp có khả năng phòng ngừa đột tử kể cả hội chứng Brugada.

    Không ai lường trước được cái chết, Nhậm Ngã Hành khi đạt đỉnh danh vọng, thống nhất giang hồ, trong Tiếu Ngạo Giang Hồ của Kim Dung, khoái chí cười ngất. Trình Giảo Kim đời Đường, khi được tôn lên ngôi vua vừa ngạc nhiên vừa khóai chí cười ngất. Sau trận cười cả hai đều “chết tốt”.

    BS Lê Quang Huyền

    Tài liệu tham khảo

    Kinney,MD and Bradley T. Thach,MD the sudden infant death syndrome. The new England journal of medicine 2009 Fauci,Branwald,Kasper,longo,Loscalzo Harrison s principles of internal medicine. 18th edition 2012 Kliegman,Stanton, St Geme, Schor . Nelson textbook of pediatrics 20th edition 20015.